Strategie wyszukiwania źródeł sieciowych

Materiał pomocniczy dla redaktorów BazTOL

Opracowanie: Lidia Derfert-Wolf, Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Współpraca przy doborze linków: Elżbieta Tomczak, Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Bydgoszcz, listopad 2007 r.

Wprowadzenie

Celem niniejszego poradnika jest wskazanie metod postępowania w trakcie gromadzenia zasobów sieciowych do kolekcji BazTOL:

· przeglądanie witryn/serwisów istotnych dla danej dziedziny wiedzy;

· przeglądanie list, grup i forów dyskusyjnych oraz serwisów wiadomości;

· wyszukiwanie przy pomocy standardowych i specjalistycznych wyszukiwarek;

· korzystanie z tradycyjnych źródeł informacji.

Wyszukiwanie zasobów do kolekcji BazTOL powinno na wstępie ograniczyć się do stworzenia kolekcji zasadniczej, czyli indeksowania w pierwszej kolejności najważniejszych zasobów dla danej dziedziny. W trakcie dodawania kolejnych zasobów należy utrzymywać równowagę kolekcji, tzn.:

· zgromadzić przynajmniej kilka źródeł dla każdej z dziedzin;

· zawartość danego działu (liczba podwiązanych zasobów) nie powinna być ani zbyt mała ani zbyt wielka. Jeśli w dziale jest za dużo zasobów, należy zastanowić się nad podziałem na kolejne podkategorie.

Przydatne narzędzia i sposoby postępowania

Redaktorzy BazTOL gromadząc zasoby będą:

· przeszukiwać/przeglądać Internet przy pomocy opisanych niżej narzędzi

· regularnie monitorować ważne dla ich dziedziny witryny internetowe i inne serwisy, np. fora dyskusyjne, serwisy wiadomości.

1. Określenie (a później stała modyfikacja) zestawu słów kluczowych:

· podstawowe słowa kluczowe i ich odmiany gramatyczne;

· synonimy, wyrażenia bliskoznaczne, terminy pokrewne;

· terminy węższe;

· terminy szersze;

· odpowiedniki angielskie (np. do wyszukiwania polskich zasobów w zagranicznych katalogach i wyszukiwarkach specjalistycznych)

2. Narzędzia do „zapamiętywania” stron wartych ciągłego monitorowania

· Zakładki/Ulubione w przeglądarce

· darmowe serwisy do zarządzania linkami, pozwalających na gromadzenie, opisywanie i kategoryzację linków do swoich ulubionych stron WWW. W ten sposób jesteśmy niezależni od swojego komputera i możemy „zapamiętać” link z każdego komputera, z którego akurat korzystamy.

· del.icio.us - http://del.icio.us/ - rejestracja; potem przyciski https://addons.mozilla.org/pl/firefox/addon/1532; na końcu „Zarządzaj wyszukiwarkami” (prawy górny róg)

· Linkologia - http://www.linkologia.pl/

· Elefanta - http://www.elefanta.pl/

· Connotea http://www.connotea.org/

Kanały RSS

· EBIB - http://nowy.ebib.info/index.php

· Biotechnolog.net - http://biotechnolog.net/

· Federacja Bibliotek Cyfrowych http://fbc.pionier.net.pl/owoc

Czytniki wiadomości:

· programy do zainstalowania na własnym komputerze

· w przeglądarkach (np. Mozilla Firefox) na własnym komputerze

· sieciowe agregatory, z których można korzystać z jakiegokolwiek komputera z dostępem do sieci - http://www.bloglines.com/

Strategie wyszukiwania zasobów

1. Przeglądanie uznanych witryn i serwisów WWW, najbardziej wiarygodnych w danej dziedzinie -> wertowanie wykazów przydatnych linków lub rekomendowanych źródeł

Sposób postępowania:

· na początek należy wyszukać/znać/spytać specjalistów o witryny i serwisy wymienione niżej w tym dziale i najważniejsze dla danej dziedziny;

· włączyć w/w zasoby do kolekcji BazTOL, o ile spełniają ustalone kryteria jakości i doboru źródeł oraz mieszczą się w określonej tematyce; jeśli zasób jest zbyt ogólny dla danej dziedziny należy go zgłosić osobie odpowiedzialnej za temat „Źródła ogólne”;

· zachować ich adresy w Zakładkach/Ulubionych lub posługując się wskazanymi wyżej serwisami zarządzania linków;

· przeglądać systematycznie w poszukiwaniu nowych źródeł, ze szczególnym uwzględnieniem działów wymienionych niżej przy każdej z kategorii zasobów.

Do witryn i serwisów, którym należy poświęcić szczególną uwagę należą:

1.1. strony ekspertów/specjalistów/autorytetów z danej dziedziny, na których zamieszczane są ich własne prace, ale też często wykazy przydatnych linków

Przykład:

Adam Groble http://adam-grobler.w.interia.pl/

Katarzyna Pluskota – linki http://katarzyna_pluskota.w.interia.pl/linki.html

1.2. witryny instytucji i organizacji

Witryny te mogą same w sobie stanowić zasób BazTOL oraz mogą zawierać dokumenty warte zindeksowania w BazTOL:

Ø Witryny szkół wyższych (również wydziałów, instytutów, katedr, gdzie wykładowcy zamieszczają swoje publikacje lub tworzą listy przydatnych linków)

Przykład: Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego http://www.zzp.geogr.uni.wroc.pl/linki.htm

Ø Instytuty naukowe, jednostki badawczo-rozwojowe, centra badawcze

Przykład: Centralny ośrodek Badawczo-Rozwojowy Opakowań http://www.cobro.org.pl/index.htm

Ø Witryny bibliotek z bogatymi zestawami linków

Przykład:Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu http://www.bu.uni.wroc.pl/przydatne/

Ø Towarzystwa naukowe, naukowo-techniczne, zawodowe

Przykład: Komitet Krystalografii PAN http://komkryst.int.pan.wroc.pl/default.htm

Ø Instytucje rządowe i pozarządowe

Przykład:Krajowa Agencja Poszanowania Energii http://www.kape.gov.pl/PL/index.phtml

Skąd czerpać adresy stron w/w osób i instytucji/organizacji?

· Nauka Polska http://nauka-polska.pl

· Katalog polskich uczelni wyższych! http://www.edu.info.pl/katalog.szkol.php

· Wirtualna Polska - http://katalog.wp.pl/www/Nauka/Stowarzyszenia_Naukowe/

· HOGA.PL > Nauka i technika > Instytucje http://katalog.hoga.pl/kategoria.asp?link=Nauka_i_technika:Instytucje

· Sejm RP – linki http://www.sejm.gov.pl/linki/linki.html

· szukaj w wyszukiwarkach

1.3. portale i witryny tematyczne (wykazy przydatnych linków, organizacje z danej dziedziny, akty prawne, publikacje, wykazy oprogramowań, „Aktualności” i fora dyskusyjne)

Przykłady:

Ø Tworzywa.com.pl http://tworzywa.com.pl/linki/index_linki.asp

Ø Teberia http://www.teberia.pl/links.php

1.4. katalogi tematyczne ogólne i katalogi tematyczne w portalach ogólnych

W w/w katalogach należy odnaleźć właściwą kategorię/kategorie, wybrać przydatne witryny, a następnie systematycznie przeglądać te kategorie i sprawdzać czy nie dodano nowych interesujących dla danej dziedziny. Przykładowe kategorie: nauka, technika, edukacja, komputery, media.

Przykłady:

Ø DMOZ Open Directory Project http://www.dmoz.org/

Ø Wirtualna Polska – Katalog stron WWW http://katalog.wp.pl/

1.5 blogi profesjonalistów z danej dziedziny (po ocenie ich jakości!)

Przykłady:

Ø TechBlog http://techblog.msite.any.pl/

Ø Blog Krzysztofa Urbanowicza … http://mediacafepl.blogspot.com/2006/05/szukam-blogw-eksperckich-w-polsce.html

Ø elearning blog http://elearning-20.blogspot.com/

Ø Info-Blog (blog o poszukiwaniu informacji, o interesujących wyszukiwarkach internetowych, katalogach, aplikacjach Web2.0 i innych bardziej lub mniej użytecznych stronach w Internecie) http://infopoint.pl/wordpress/

Blogów szukać można przy pomocy wyszukiwarek, ale efektywniejszym sposobem jest korzystanie ze specjalistycznych wyszukiwarek samych blogów i ich treści, np.:

Ø Technorati http://www.technorati.com/

Ø Blogfrog http://blogfrog.pl/

1.6. inne witryny związane tematycznie z serwisem BazTOL lub ogólne

W tej grupie mogą się znaleźć inne przydatne serwisy, które warto przeglądać od czasu do czasu w poszukiwaniu przydatnych zasobów. Mogą to być np.:

Ø bazy danych rejestrujące czasopisma

Przykład: Naukowe i fachowe polskie czasopisma elektroniczne http://www.bg.us.edu.pl/bazy/czasopisma/

Ø zagraniczne serwisy typu subject gateways, które mogą rejestrować wysokiej jakości polskie zasoby

Przykład: Intute http://www.intute.ac.uk/

Ø inne przykłady:

ATVN (Akademicka Telewizja Naukowa) http://www.atvn.pl/

Forum Akademickie http://www.forumakad.pl/ciekawe_linki.html

1. Listy, grupy i fora dyskusyjne i ich archiwa

Listy, grupy i fora dyskusyjne często zawierają anonse nowych, przydatnych źródeł z danej dziedziny. Ponadto mogą tez zawierać opinie uczestników dyskusji o tych źródłach, przydatne dla redaktorów BazTOL. W celu korzystania z tych informacji można:

• zapisać się na listy dyskusyjne związane tematycznie z serwisem i biernie w niej uczestniczyć;

· niektóre z list dyskusyjnych publikują w sieci publicznie dostępne archiwa – wtedy nie trzeba zapisywać się na listę; wystarczy śledzić te archiwa;

Przykład: List archives at MAN.TORUN.PL http://www.man.torun.pl/archives/ (niektóre dostępne na hasło)

• systematyczne czytać fora dyskusyjne z danej dziedziny albo ogólne;

Przykłady:

Scientist.pl http://www.scientist.pl/ (zob. Matematyka teoretyczna – Serwis edukacyjny)

Gazeta.pl – Forum – Aktualności i Media – Nauka http://forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=32

• wyszukiwać wiadomości z forów w specjalnych opcjach wyszukiwarek ogólnych – opcja „grupy dyskusyjne”, np. http://groups.google.com/

Przykładowe wykazy list dyskusyjnych, forów

· Katalog Onet (społeczność internetu) http://katalog.onet.pl/4485,spolecznosc-internetu,k.html

· Google Grupy dyskusyjne http://groups.google.com/

· Katalog grup dyskusyjnych http://seeuse.net/

2. Subskrypcja związanych z tematyką biuletynów, kanałów RSS i innych publikatorów dostarczanych systematycznie

Przykłady:

· Newsletter MNiSzW http://www.nauka.gov.pl/mn/index.jsp?layout=mailing&news_cat_id=129&place=Menu03

· Polski Internetowy Informator Geodezyjny http://www.geodezja.pl/lista/index.html

· Infomail.pl (katalog newsletterów i czasopism internetowych, połączony z ich czytnikiem - http://www.infomail.pl/

· Onet.pl – newsy - Nauki ścisłe - http://niusy.onet.pl/niusy.html?t=katalog&p=pl.sci.&kat=Nauki%20%B6cis%B3e

· Gwar - serwis informacyjny tworzony przez użytkowników - http://www.gwar.pl/ (zob. dział Nauka)

3. Wyszukiwarki ogólne i specjalistyczne

Co to jest wyszukiwarka?

W znaczeniu ogólnym wyszukiwarka to oprogramowanie gromadzące w sposób automatyczny informacje o dokumentach tekstowych oraz plikach zgromadzonych w sieci (obszarze wyznaczonym dla wyszukiwarki do indeksowania)”. Wyszukiwarki składają się z:

1) programu penetrującego zasoby sieci (robot, spider, crawler) - program „przeglądający” sieć, wczytujący dokumenty, indeksujący ich zawartość oraz wszystkie linki, aktualizujący informacje co jakiś czas;

2) bazy danych (indeksu tych zasobów) - wszystkie dokumenty i hiperłącza odnalezione przez w/w program;

3) programu przeszukującego bazę z wbudowanym interfejsem dla użytkownika - program pozwalający na sformułowanie zapytania, wyszukanie odpowiednich dokumentów w bazie i przedstawienie wyników w charakterystyczny dla danego systemu sposób.

Schemat działania systemu wyszukiwawczego. Źródło: A. Nowak: http://www.wsti.pl/pokazy_edu_2005/nowak/Wyszukiwarka.pdf

Korzystanie z wyszukiwarek – zwłaszcza ogólnych, np. Google – nie powinno być podstawową metodą pracy w gromadzeniu zasobów do kolekcji BazTOL.

Mogą one jednak stanowić:

· pomoc przy wyszukiwaniu witryn do stałego monitorowania i witryn grupujących inne linki (omówione w p. 1-3)